Τι σημαίνει «θεωρία συνωμοσίας»;

Γιατί πιστεύουμε θεωρίες συνωμοσίας;

Πώς μπορούμε να ξεφύγουμε από την «κουνελότρυπα»

Φούσκες πληροφόρησης

Σύντομη εισαγωγή σε αυτό το modul

Οι άνθρωποι σήμερα έχουν πρόσβαση σε ένα τεράστιο φάσμα πληροφοριακών πηγών, που κυμαίνονται από τις διαδικτυακές μηχανές αναζήτησης και τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης μέχρι απλές λίστες αλληλογραφίας και ομάδες WhatsApp. Ωστόσο, η πληθώρα των διαθέσιμων πληροφοριών μπορεί να καταστήσει δύσκολο τον χειρισμό τους. Δυστυχώς, με την αύξηση του πληροφοριακού φόρτου και των πηγών, έχει επίσης αυξηθεί η διανομή ψευδών ειδήσεων και θεωριών συνωμοσίας.

Οι κοινωνικές μας επιρροές παίζουν σημαντικό ρόλο στο πώς επιλέγουμε να λαμβάνουμε πληροφορίες. Οι άνθρωποι αναζητούν πληροφορίες σχετικά με το τι πιστεύουν και τι κάνουν οι συνομήλικοί τους, προκειμένου να αποφύγουν τον κοινωνικό αποκλεισμό ή απλώς για να νιώσουν μέρος μιας ομάδας. Ως αποτέλεσμα, οι άνθρωποι τείνουν να ανακαλύπτουν ειδήσεις από αναρτήσεις που κάνουν οι φίλοι τους στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Δεδομένου ότι οι νέοι καταναλώνουν το μεγαλύτερο μέρος των πληροφοριών τους από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αυτή η πτυχή της φήμης έχει γίνει κρίσιμο στοιχείο στη διαδικασία συλλογής πληροφοριών μεταξύ των διαφόρων διαθέσιμων πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης.

Μια πληροφοριακή φούσκα δημιουργείται όταν οι άνθρωποι καταναλώνουν κυρίως ή αποκλειστικά πληροφορίες από τον ίδιο τύπο πηγών ή με τον ίδιο τύπο ατζέντας ή πολιτικής άποψης.

Οι συνέπειες των πληροφοριακών φυσαλίδων μπορεί να είναι σημαντικές. Μπορούν να οδηγήσουν σε μια πολωμένη και κατακερματισμένη συζήτηση, όπου οι άνθρωποι είναι λιγότερο πιθανό να ασχοληθούν με όσους έχουν διαφορετικές απόψεις και όπου ενισχύονται οι κοινωνικές και πολιτικές διαιρέσεις. Μπορούν επίσης να υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη του κοινού σε θεσμούς όπως τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να έχουν ακόμη και πραγματικές συνέπειες, όπως η διάδοση της παραπληροφόρησης ή η όξυνση των κοινωνικών και πολιτικών συγκρούσεων.

Παρακάτω θα βρείτε έναν κατάλογο εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων που μπορείτε να εφαρμόσετε με την τάξη/τους νέους σας με σκοπό την απόκτηση γνώσεων και ικανοτήτων που αφορούν διάφορες πτυχές που σχετίζονται με τις θεωρίες συνωμοσίας.

Δραστηριότητα 5 - Οπτικοποίηση φυσαλίδων πληροφοριών

Σύμφωνα με τους Agarwal & Bandeli (2017) το δίκτυο είναι πλήρως συνδεδεμένο. Κάθε ιστολόγιο συνδέεται με κάθε άλλο ιστολόγιο και μοιράζονται τους ίδιους υπερσυνδέσμους.

Επιπλέον, οι αλγόριθμοι εξατομικευμένης αναζήτησης και κοινωνικής δικτύωσης παρουσιάζουν επιλεκτικά πληροφορίες με βάση την προηγούμενη διαδικτυακή συμπεριφορά του χρήστη, περιορίζοντας την έκθεση σε διαφορετικές προοπτικές.

Είναι σύνηθες για τους ανθρώπους να προτιμούν τις πληροφορίες που επιβεβαιώνουν τις προϋπάρχουσες πεποιθήσεις ή υποθέσεις τους, οδηγώντας τους να ερμηνεύουν τις πληροφορίες με τρόπο που να επιβεβαιώνει τις πεποιθήσεις τους.

Ανάπτυξη της κατανόησης του τρόπου με τον οποίο ο "θεωρητικός σε όλους μας" μπορεί να εξελιχθεί από αρκετά λογικές ή κοινές πεποιθήσεις όταν τοποθετείται στη δική του πληροφοριακή φούσκα.

Μετά την ολοκλήρωση αυτής της δραστηριότητας, οι εκπαιδευόμενοι θα:

Κατανοήστε τα βασικά συστατικά των διαφόρων αστικών θρύλων, των ακραίων πεποιθήσεων και των θεωριών συνωμοσίας.
Αναλύστε ομοιότητες και πρότυπα μεταξύ διαφορετικών θεωριών, εντοπίζοντας κοινά θέματα και υποκείμενα κίνητρα.
Καλλιέργεια ευαισθησίας απέναντι σε πολιτιστικούς και κοινωνικούς παράγοντες που επηρεάζουν τα συστήματα πεποιθήσεων.

Κινητά τηλέφωνα
φορητός/επιτραπέζιος υπολογιστής
στυλό
σημειωματάριο
εργαλεία ψηφιακής απεικόνισης (MS paint ή πιο προηγμένα)

40 λεπτά.

Οποιαδήποτε ομάδα, αλλά ιδανικά 6+ μαθητές για ποικίλα αποτελέσματα

Αρχάριοι (δεν απαιτούνται προηγούμενες γνώσεις)

Εξηγήστε τη δραστηριότητα και την έννοια του πλήρως συνδεδεμένου δικτύου.
10 λεπτά.

Οι μαθητές θα κληθούν πρώτα να χρησιμοποιήσουν τη σχετική εκτύπωση και να γράψουν στις φυσαλίδες κάποιον αστικό μύθο, ακραία πεποίθηση ή θεωρία συνωμοσίας. Εναλλακτικά, ο εκπαιδευτής μαζί με τους εκπαιδευόμενους μπορεί να σκεφτεί κάποιες θεωρίες και θρύλους και οι εκπαιδευόμενοι θα προσπαθήσουν στη συνέχεια να τους ενώσουν και να αξιολογήσουν τα σημεία ομοιότητας, π.χ. οι ιστορίες του Bigfoot και τα κινήματα κατά των εμβολίων μοιράζονται τη δυσπιστία απέναντι στην εσκεμμένη απόκρυψη πληροφοριών ασφαλείας από την κυβέρνηση ή οι θεωρίες συνωμοσίας της 11ης Σεπτεμβρίου και η "θηλυκοποίηση" της κοινωνίας μοιράζονται τον καταπιεσμένο θυμό απέναντι σε μια πιο υγιή σύγχρονη αναπαράσταση των προηγουμένως περιθωριοποιημένων ομάδων.

20 λεπτά.

Κατά τη συνεδρία απολογισμού, ο εκπαιδευτής θα ενθαρρύνει τους εκπαιδευόμενους να μοιραστούν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με τους ψυχολογικούς παράγοντες που οδηγούν αυτές τις αφηγήσεις και τα ιστορικά πλαίσια που διαμορφώνουν την εξέλιξή τους.

Οι συζητήσεις θα εμβαθύνουν στη σημασία της ενσυναίσθησης και του ανοιχτού πνεύματος όταν εξετάζουμε διαφορετικά συστήματα πεποιθήσεων. Οι εκπαιδευόμενοι θα προβληματιστούν σχετικά με τις πολιτισμικές ευαισθησίες και την κριτική επίγνωση που καλλιεργήθηκαν κατά τη διάρκεια της δραστηριότητας, τονίζοντας τη σημασία της κατανόησης της πολύπλοκης αλληλεπίδρασης μεταξύ των κοινωνικών ανησυχιών, των ιστορικών γεγονότων, της διαμόρφωσης πεποιθήσεων και των κοσμοθεωριών με τις οποίες μπορούν να συνδεθούν αυτές οι ιδέες.

10 λεπτά.

Δεν απαιτούνται τροποποιήσεις.

Glasser T. L., Zhou S., & Varma A. Native Advertising as Counterfeit News. Στο Fake News: Media and Misinformation in the Digital Age (Κατανόηση των μέσων ενημέρωσης και της παραπληροφόρησης στην ψηφιακή εποχή). Επιμέλεια: Melissa Zimdars και Kembrew McLeod. Cambridge, Massachusetts : The MIT Press, 2020.

Agarwal N. & Bandeli K. K. Blogs, Fake News, and Information Activities. Στο Digital Hydra: Security Implications of False Information Online, σελίδες 31-45. Κέντρο Αριστείας Στρατηγικών Επικοινωνιών του ΝΑΤΟ (StratCom COE), 2017.

ΑΛΛΑ ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΝ ΕΙΝΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑ;

<< Επιστροφή στην κεντρική σελίδα

Τι σημαίνει «θεωρία συνωμοσίας»;