| Η διάψευση, η επαλήθευση και ο έλεγχος των γεγονότων χρησιμοποιούνται συχνά εναλλακτικά, προκαλώντας μερικές φορές σύγχυση, αλλά υπάρχουν διαφορές. Η διάψευση είναι κυριολεκτικά η πράξη της αποκάλυψης του ψεύδους ενός ισχυρισμού. Από αυτή την άποψη, ενώ η επαλήθευση και ο έλεγχος των γεγονότων είναι η διαδικασία που χρησιμοποιούμε για να επιθεωρήσουμε την ακρίβεια μιας πληροφορίας, το debunking είναι κάτι σαν την τελική πράξη. Μπορεί να διαπιστώσουμε ότι μια πληροφορία είναι αληθινή μετά τον έλεγχο των γεγονότων και τότε φυσικά δεν μπορούμε να την απομυθοποιήσουμε. Γενικά, όταν πρόκειται για τον γραμματισμό στα μέσα ενημέρωσης και την κριτική σκέψη, ένα από τα πρώτα πρακτικά εργαλεία κατά της παραπληροφόρησης είναι ο έλεγχος των γεγονότων και η έρευνα των ίδιων πληροφοριών από διαφορετικές πηγές. Ο αντίκτυπός του όμως εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο έρευνας. Εκτός από τις μελέτες που υποστηρίζουν την αναγκαιότητα του ελέγχου των γεγονότων, ένα άλλο επιχείρημα δίπλα του είναι ότι εξακολουθεί να αποτελεί καλύτερη επιλογή από τη ρύθμιση των δικαιωμάτων της ελευθερίας του λόγου. Και καθώς φτάνουμε στο θέμα της ελευθερίας του λόγου, ο διάλογος γίνεται πραγματικά έντονος και πολιτικοποιημένος. Ενώ μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι παραδοσιακά όλο το πολιτικό φάσμα συμφωνεί ότι η παραπληροφόρηση και οι ψευδείς ειδήσεις είναι ένα πραγματικό πρόβλημα που έπρεπε να αντιμετωπιστεί, κανένας από αυτούς δεν βρήκε μια καλύτερη λύση που να είναι αποδεκτή από κάθε κόμμα από τον έλεγχο των γεγονότων. Παρακάτω θα βρείτε έναν κατάλογο εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων που μπορείτε να εφαρμόσετε με την τάξη/τους νέους σας με σκοπό την απόκτηση γνώσεων και ικανοτήτων που αφορούν διάφορες πτυχές που σχετίζονται με τις θεωρίες συνωμοσίας. |
 |
Τι σημαίνει «θεωρία συνωμοσίας»;
Φούσκες πληροφόρησης
Γιατί πιστεύουμε θεωρίες συνωμοσίας;
Διασταύρωση πληροφοριών
Τι σημαίνει «κριτική σκέψη»;
Πώς μπορούμε να ξεφύγουμε από την «κουνελότρυπα»
Περιγραφή δραστηριότητας
10 λεπτά.
2. Αφού προσδιοριστεί το ειδησεογραφικό θέμα, οι ομάδες καλούνται να βρουν ένα άρθρο ή ένα βίντεο που αναφέρεται σε αυτό το ειδησεογραφικό θέμα σε καθένα από τα ακόλουθα κανάλια μέσων ενημέρωσης:
- BBC News
- RT - Russia Today, Pravda
- Al Jazeera English
- Vox - Κατανόηση των ειδήσεων (Ηλεκτρονική πηγή)
- Fox News
- CNN International
Οι ομάδες θα πρέπει να επιλέξουν 1 ή 2 εθνικά ειδησεογραφικά κανάλια/πύλες από την αντίστοιχη χώρα τους. (Σε περίπτωση που οι μαθητές προέρχονται από διαφορετικές χώρες, πρέπει να επιλέξουν 1 ή 2 εθνικά ειδησεογραφικά κανάλια/πύλες που καταλαβαίνουν όλοι και δεν χρειάζεται να επιλέξουν ένα ή δύο από κάθε χώρα τους).
10 λεπτά.
3. Οι ομάδες θα επανεξετάσουν αυτές τις ειδήσεις. Αφού εξεταστούν όλα τα ειδησεογραφικά κανάλια, οι ομάδες θα συντάξουν έναν κατάλογο με το τι είναι παρόμοιο και τι διαφορετικό σε κάθε μια από τις αναφορές των μέσων ενημέρωσης. Μέσω μιας ομαδικής συζήτησης θα προσδιορίσουν ποιο μέσο ενημέρωσης πιστεύουν περισσότερο και ποιο θεωρούν "ψεύτικες ειδήσεις". Στη συνέχεια, θα προσδιορίσουν ποιες είναι οι διαφορετικές "ατζέντες" από τα διάφορα μέσα ενημέρωσης, ποιες πηγές χρησιμοποιήθηκαν στις αναφορές των μέσων ενημέρωσης και αν η ομάδα πιστεύει ότι αυτές είναι "αξιόπιστες". Αφού η ομάδα ολοκληρώσει αυτές τις εργασίες, και από την ανασκόπηση όλων όσων διάβασαν και είδαν από τα διάφορα μέσα ενημέρωσης, ως ομάδα, καλούνται να γράψουν μια σύντομη σύνοψη του ειδησεογραφικού θέματος, τονίζοντας τι πιστεύουν όλοι ότι πραγματικά συνέβη σε αυτή την ειδησεογραφική ιστορία. Στο τέλος, θα πρέπει να την παρουσιάσουν σε άλλες ομάδες.
Στην παρουσίασή τους οι ομάδες πρέπει να περιγράψουν:
- Το θέμα των ειδήσεων που επέλεξαν.
- Το μέσο ενημέρωσης που θεωρούσαν πιο αξιόπιστο και την αιτιολόγησή σας για την επιλογή αυτή.
- Το μέσο ενημέρωσης που θεωρούσαν ότι διέδιδε "ψευδείς ειδήσεις" και η αιτιολόγησή τους γι' αυτό.
- Η σύνοψη του τι πιστεύει η ομάδα ότι πραγματικά συνέβη.
- Βρήκαν κάτι κοινό μεταξύ των (ίδιων) ειδήσεων που παρουσιάζονται από τα διάφορα κανάλια/πλατφόρμες όσον αφορά τον τόνο, την οπτική γωνία κ.λπ.
20 λεπτά
